Fenomen „Brazilija“ Nastanak, razvoj i uticaj

… Potreba za novim prostorima, novim tipovima

izgradnje i novim socijalnim značenjima, doprineli su

izgradnji gradova, mahom u onom osnovnom tkanju u

kojem ih i danas zatičemo…

Ljubnko Pušić, Grad bez lica

Fenomen Brazilije se može sagledavati sa više aspekata. Uticao je na razvijanje mnogih teorija i uvodjenje novih tretmana u okviru filozofije, sociologije, antropologije i dr. U ovom radu fenomen Brazilije posmatraćemo iz urbanističkog, političkog, ekonomskog i socijalnog ugla.

 

Prilikom izrade ovog rada, pošli smo od teze „Uvođenje novog grada kao princip rešavanja prenaseljenosti“. Tako smo došli do Brazilije, najvećeg projekta 20. veka u oblasti urbanizma i prostornog planiranja. Sama Brazilija je specifična i drugačija od svih ostalih „novih“ gradova, pa smo svoja istraživanja fokusirali samo na nju. Za usmeravanje prilikom izrade smo koristili dostupnu literatutu na temu Brazilije, njenog nastanka, njene sociološke strane kao i političke akte koji su nam bili dostupni u dnevnoj štampi. Cilj našeg rada je paralela između realnosti i plana, šta jedan utopijski projekat nosi sa sobom kao posledice i koliki uticaj ima na sve aspekte nauke i samog ljudskog života.

Brazil je zakoračio u budućnost 1950-tih godina gradnjom novog, glavnog grada Brazilije. Tadašnji predsednik Žuselino Kubiček bio je odgovoran za ovaj projekat i njegova vizija je bila da se 50 godina razvoja kompresuje u 5 godina gradnje nove prestonice. Lusio Košta i Oskar Nimajer, učenici Le Korbizjea, uradili su plan i projekat grada. Glavni grad u sred ničega, u bukvalno geografskom središtu države smatran je simbolom razvoja.

Brazilija je 2010. godine proslavila 50 godina postojanja i do tada su aspiracije i nade Brazilaca već uveliko prelivene u beton. Dramatičnost Modernizma stvorenog u fenomenu Brazilije otvorilo je mnogobrojne debate koje su se uglavnom kretale na relaciji teoretskih diskursa i iskustava iz realnosti.

brasilia-central-area-at-dusk

GENEZA  BRAZILIJE

Sadašnji glavni grad Brazila, smešten 900 km severozapadno od ranijeg glavnog grada Ria de Žaneira. Brazilija je grad izgrađen tamo gde ranije nije bilo ničega. Rođena je udarcem krampa po sprženoj crvenoj zemlji i rečima „…biće ovde“. Bila je snoviđenje političara s hrabrim i naivnim idejama  o svojoj zemlji, a osmislili su je ljudi koji su želeli da stvore novi model života za novi svet, zasnovan na principima reda, efikasnosti i socijalne pravde. Planirana je tako da postane dom nacionalne prestonice i jednog miliona birokrata koji bi njom upravljali. Danas, međutim, ima populaciju veću od dva miliona ljudi. Bila je i ostala grad kontradiktornosti i paradoksa.

Ideja

            Prvi razgovori o premeštanju glavnog grada u unutrašnjost zemlje, u cilju pohoda na zapad i osvajanja novih prostora za privredno korišćenje, vodjeni su već 1825. god. Plan izgradnje je napravljen već 1891. god., ali izgradnja je otpočela tek nakon Drugog svetskog rata. Sa ostvarenjem projekta započeo je predsednik Žuselino Kubiček de Oliveira (1965) i u roku od četiri godine trebalo je završiti grad u temeljnim crtama. Započelo je osnivanjem državnog  gradjevinskog preduzeća Novocap, a vodio ga je Israel Pinheiro. Glavni arhitekta je bio Oskar Nimajer, koji se izjasnio za neograničenu plastičnu slobodu, zaklevši se : “Nikada se neću spustiti na dosada uobičajen i banalan način izgradnje!

Pripreme

Izgradnja Brazilije, nove prestonice Brazila, verovatno je bila najveći projekat izgradnje jednog grada kojom je rukovodio jedan čovek u moderno vreme. Bio je to ogroman eksperiment u oblasti planiranja grada, jer je ceo grad trebalo da bude izgrađen prema usvojenom planu brazilskog arhitekte Lusia Košte.

Sa ekonomske tačke gledišta, izgradnja Brazilije zahtevala je pomeranje početka radova zbog premeštanja velikog dela brazilskog potencijala u ekonomskom smislu, jer projekat nije bio koncentrisan na razvoj ekonomije. Premda je bilo malo naučnih istraživanja o tome kako će Brazilija funkcionisati. Pored estetike samog grada odrađena su dva geografska istraživanja i dva velika anketna istraživanja (migraciono i istraživanje o komunikacijama).

Brazilija, nova planirana prestonica, delovala je kao da pruža nadu rasterećenja populacionog pritiska već postojećih gradova i obezbeđuje novo dramatično rešenje problema urbanog života Brazila.

Problemi

U godinama pre početka izgradnje novog grada brazilski gradovi počeli su da se suočavaju sa sve većim problemima transporta, stanovanja, javnim ustanovama i distribucijom, koji su uzrokovali frustracije svim, ali najvise bogatim stanovnicima nacionalnih metropola Rio De Žaneiru i Sao Paolu i regionalnim centrima Belo Orizonte i Resajf.

Godine 1967. – Deset godina nakon početka izgradnje, Brazilija je značajno odskočila od originalnog plana. Neke od ovih razlika prouzrokovane su nedostacima u samom planu, kao što je veličina centralnog jezgra. Drugi su problemi orijentacije, nedoslednosti u numeraciji ulica i društvenog prestiža pojedinih delova grada koje nije predviđeno planom. Najdalekosežnije odstupanje je to da većina gradskog stanovništva Brazilije živi u oblastima izgrađenim u suprotnosti sa planom, dok većina oblasti koje su namenjene planom za izgradnju ostaju prazne. Bespravna naselja koja su tipična za brazilske i latino-američke gradove nastala su i u Braziliji. Kada je rađen popis stanovništva 1967. godine 10% populacije Brazilije živelo je u bespravnim naseljima, ali je njihov uticaj na evoluciju gradskih naselja bio dublji nego što su vlaste očekivale.

001 copy

Centralna i periferna distribucija stanovništva Federalnog Okruga

Organizacija naselja

Postoje četiri oblasti predviđene za naselja

1. Centralna planirana oblast, poznata kao Pilot Plan, koji sadrži famozne superblokove i individualne kuće u nizu kao i par individualnih samostojećih kuća kao one u severno-američkim suburbijama. Najbogatiji i najprestižniji stanovnici žive u ovom delu Brazilije.

2. Satelitski gradovi imaju najveće učešće u populaciji. Oni su grupisani oko centralnog dela i razdvajaju ih otvorene površine. Ova naselja su organizovana kao stalna i legalizovana od strane vlasti, a urbanistički planovi su izrađeni u potpunosti prema Koštinom planu. U ovim delovima grada izgrađeno je javno-nisko-budžetno stanovanje u individualnim jedinicama.

3. Nekoliko konstrukcijskih kampova kojima upravljaju privatne kompanije i oficijalne agencije licencirane od strane Vlade, ali ova područja smatraju se privremenima.

4. Bespravna naselja, nisu legalno organizovana, njihovi stanovnici nemaju pravo svojine zemljišta  na kome žive, a vladini službenici pokušavaju da iskorene tu vrstu naselja.

brz_06_brasilia

Veći urbani lokaliteti Federalnog Okruga 1967.

 Populacioni problemi

Dramatične smene u veličini populacije i distribucije Federalnog Okruga ’60-ih godina pokazuje da su urbane oblasti usko povezane. Lokacija, veličina, i priroda bilo koje zajednice ili naselja ne mogu se jednostavno izračunati, pa čak ni veće, prema svojim inicijalnim karakteristikama. Dnevni život većine bespravnog stanovanja odražava se na njihovu vezu sa gradom u celini. Osnivanje, planiranje i sprovođenje Brazilije i istovremeni uspon segregacije i socijalne slojevitosti naselja, mogu se najbolje razumeti kroz eksplecitnu referencu sa ekonomijom, politikom i ideologijom nezavisnog statusa Brazila i indirektnim posledicama ovog statusa za nacionalni, socijalni i politički sistem. Posebno projekat izgradnje nove prestonice sam po sebi monumentalan i automotivno prikazan u Koštinom planu, i žurba sa kojom je grad dizan u vladavini Žuselina Kubičeka, prilagođen šablonu koji ćemo zvati kompleks javnih radova koji se neretko koristi u političkom životu Brazila. Koštin plan je bio realna refleksija ideologije rasprostranjene među Brazilcima više klase, različitije i izolovanije kako po materijalnom stanju tako i po životnim navikama od ogromne većine poplacije. Na lokalnom nivou krucijalni faktori za formiranje naselja su potreba za radnom snagom, nizak prioritet od strane Vlade za potrebe onih koji obezbeđuju svoj rad i dostupnost resursa kao što su zemljište i iskorišćeni građevinski materijal po krajnje niskim cenama onima koji ih kontrolišu. Bespravne grupe takođe poseduju količinu pregovaračkih moći zbog većine u broju i potencijala za opstanak pod uslovima ozbiljnih pretnji za njihovo opstajanje u naseljima.

U borbi protiv bespravnih naselja, u strahu da se ne približe centru i drugim urbanim prostorima druge namene, Vlada je razvila određene programe (satelitska predgrađa i projekti javnog stanovanja) kao alternativa bespravlju, uprkos devijaciji od originalnog plana. Pogled na bespravlje je bez pogovora univerzalno održan. Invazija socijalnog osiguranja je potpuna suprotnost Pilot planu. Ulice Pilot plana su asfaltirane, dok su ulice „Socijalnog osiguranja“ neasfaltirane što rezultira blatnjave, u kišnoj sezoni, i prašnjave, pri suši, ulice. Kontrast u izgledu između apartmanskih kuća srednje klase i baraka niže klase je pojačao broj ideja o šablonima naselja u Braziliji i sličnim šablonima u drugim gradovima. Na ovaj ili onaj način svaki od ovih koncepata koji se nazivaju dualističkim, povećava razdvojivost, različitosti bespravnih naselja njihovim stanovanjem i njihovom načinu života, prikazuje ih kao anomalije ili patološke. Promoviše se pogled koji socijalna politika treba da ima kao svoj cilj, integraciju bespravlja u veće zajednice i transformaciju njihvog načina života da liči na one iz drugih urbanih.

POZADINA BRAZILIJE: POLITIKA I PLANOVI

Argumenti o izgradnji Brazilije

Mišljenja o Braziliji  su podeljena. Brazilija predstavlja Brazil u punoj nacionalnoj zrelosti, prelaz iz poljoprivredne, kolonijalne prošlosti i relaksirajućeg života na obalnim centrima u budući razvoj unutrašnjosti i oblasti industrijske proizvodnje.  Za one koji se protive nastanku Brazilije, argumenti su :

–       grad je isuviše monumentalno urbanistički i socijalna katastrofa

–       poduhvat predstavlja jako izraženu potrošnju na nacionalnom nivou, izvor paralizujuće inflacije

–       predstavlja demagošku megalomaničku avanturu političara baziranu na ličnom obogaćenju i

težnji da na jeftin način osvoje mesto u istoriji.

Motivi za izgradnju

1. „Kontinentalna sudbina“Ubeđenje da premeštanje prestonice predstavlja ispunjenje „kontinentalne sudbine“ Brazila. U populacionom smislu Brazil je zapravo obalna država, većina populacije je koncentrisana na samo nekoliko hiljada milja od obala Atlantika. Neki publicisti su se zalagali za „zapadni marš“ u cilju da se suprotstavi tendenciji Brazilije da postane centar. Kako bi se podržala ideja izgrađeno je više auto-puteva gde su izgrađeni Brazilija – Belo Orizonte, Brazilija – Anapolis (veza sa Sao Paolom) i najspektakulariji 2276 km dugačak auto-put Belem – Brazilija (Trans Brazilijana) koji po prvi put omogućava kopneni put do veće nepopulacionizovane amazonske doline od demografskog i industrijalizovanog tla Brazila do juga.

map2

Udaljenost Brazilije od drugih centara

2. Razvoj ekonomijeBrazilija, shvaćena kao epicentar istinski slobodnog i emancipovanog, modernog Brazila, dala je konkretnu dimenziju Kubičekovom “Nacionalnom razvoju” koji je privukao privatne i strane investicije.

3. BezbednostPrethodni glavni gradovi Brazila bili su Rio de Žaneiro (1763-1960) i Salvador (1549-1763). O ideji izgradnje novog glavnog grada u središtu države, daleko od obale i moguće invazije, razmišljao je još vođa za nezavisnost, naučnik Žose Bonifasia de Andrade e Silve. On i njegovi naslednici su želeli razvoj velikih područja džungle i visoravni, bogatih sirovinama i nepreglednim obradivim zemljištem, ujedinjenje dva Brazila, urbanog na obali i sa evropskim nasleđem i ruralnog u unutrašnjosti, istinski brazilskog.

 Shvatanje Brazilije među stanovništvom

Postajalo je verovanje da naseljavanje Brazilije samo po sebi može prouzrokovati promenu u mentalitetu. Egalitarni duh koji je preovladavo prilikom izrade programa izgradnje Brazilije nagoveštavao je takvu transformaciju, kako Nimajer ukazuje. Čak je raspravljano i o tome da je izmeštaj prestonice bio oružje protiv inflacije u brazilskoj ekonomiji, jer dovodi do ekspanzije proizvodnje u unutrašnjosti i stvara mogućnost sprovođenja antiinflacione politike daleko od pritiska Ria. Na kraju, postajalo je ubeđenje među onima iz srednje klase da je država sa ogromnom budućnošću s mogućnošću da postane jedna od vodećih svetskih sila.

 Prvi utisci

            21.04.1960. god. Brazilija je svečano otvorena, a komentari su bili različiti: John Dos Passos nazvao je grad “ „Preokrenuti Pompeji„, drugi su govorili o arhitekturi iz retorte, o metropoli sa crtaće daske, gde nijedan čovek nije hteo stanovati. Ali, Brazilci su se privikli na svoj još nedovršeni grad. Možda je Andre Malraux bio u pravu, nazvavši Braziliju glavnim gradom nade – “ LA CAPITALE D’ ESPOIR „.

Bio je “zlatan period” razvoja u Brazilu (pored sadašnjeg koji traje poslednjih petnaestak godina). Zemlja je napredovala, delom i zato što je Brazilija povezana putem kroz džunglu sa Belemom, lučkim gradom na ušću reke Amazon, 1.700 kilometara severnije i stotinama manjih mesta podstičući razvoj u njima.

 RAZVOJ  BRAZILIJE

 Geografski položaj:

Brazilsko gorje PLATO je popularno zvani “ DIVLJI ZAPAD “ Brazila. Zapravo, ova oblast predstavlja nepreglednu valovitu visoravan, koja se postepeno „spušta“ od visokog ruba uz atlantsku obalu prema zapadu i severozapadu. Planinski venci, koji se izdižu sa Platoa (tzv. Serra),gradjeni su od otpornijeg, pretežno eruptivnog kamenja (Serra do Mar, Serra do Mantiqueira, Serra do Espinbaco). Najvisi vrh je Bandeira (2950 ). Strmije strane primorskih Serra su izložene snažnoj eroziji. U severoistočnom delu razvile su se visoke zaravni (Chapados), koje prema obali Atlantskog okeana prelaze u niske ravni (Sertao). Najpoznatija visoravan nosi naziv Mato Grosso, a nalazi se u zapadnom delu ove regije.

            I ova je regija veoma retko naseljena – u njoj se najvećim delom malobrojni Indijanci i melezi pretežno bave nomadskim stočarstvom. U Brazilu nema rasne diskriminacije – vrlo bogatih trgovaca, zemljoposednika i industrijalaca ima i medju melezima i crncima. Do pre nekoliko decenija prirodni priraštaj je bio visok preko 30 promila, dok danas natalitet iznosi 20 promila, a mortalitet 35 promila. Nalazi se u tropskoj klimatskoj zoni sa prosečnom godišnjom temperaturom od 20,7 stepeni i 1.555 milimetara padavina godišnje . Kišna sezona traje od oktobra do aprila.

climate-brasiliaaaaaaaaaaaaa copy

Klima u Braziliji

 Potraga za rešenjem

Raspisan je konkurs za plan konstrukcije nove prestonice gde su se prijavili mnogi brazilski planeri i arhitekte, a komisija je bila internacionalnog sastava. Učesnici na konkursu dali su pregršt informacija uključujući mape, grafikone i imali su priliku da posete potencijalnu lokaciju. Traženo je da se predaju samo dva osnovna dokumenta:

a) osnovni nacrt grada sa naznačenim pozicijama glavnih delova urbane strukture, lokacija i međusobna povezanost sektora, centara, instalacija i servisa, distribucija otvorenih površina i linija komunikacija u razmeri 1:25 000

b) izveštaj podrške/plan implementacije

Na konkursu je izabran Koštin plan uprkos ekstremnoj ekonomiji, jer je pružao poverenje i jedinstvenost koji su bili orijentisani ka rastu glavnog grada.

Pilot Plan – Lusio Košta

Košta, jedan od pionira moderne arhitekture u Brazilu i zaštitnik i student brazilskog arhitektonskog nasleđa, prezentovao je plan grada  u obliku krsta, uglavnom opisan kao avion, ptica ili vilin konjic. Jedna osa, monumental, predstavlja telo grada gde su koncentrisane političke i administrativne funkcije, dok je druga predviđena za stanovanje i prateće sektore raspoređena u dva krila.

1. Organizacija Pilot Plana

Ono što je očigledno, jedna od karakteristika plana bila je monumentalni akcenat na vladine zgrade, efekat nasleđen iz poseta inostranstva, formalan u užem smislu i pod konstantnom impresijom velike distance. Stil zgrada neopterećen, staklenih površina i visok danas doprinosi tom efektu. Još jedan od razloga za usvajanje Kostinog plana bio je to što je predstavljen osnovni skelet grada na koji rast i ekspanzija ne utiču, jer su prostori predviđeni za to satelitski postavljeni u odnosu na osnovni deo.

brasilia_plan

Koštin Pilot Plan

            Gradovi su živi organizmi i razvijaju se kroz organski proces. Brazilija, međutim, nije izgrađena da se razvija. Rođena je spremna, sa vizijom budućnosti kakva je postojala 1950-ih i sa nešto megalomanskih snova o nacionalnom razvoju kao pokretačkoj energiji. I zato joj nedostaje toplina, druževnost, i spontani elementi gradskog života, sa pijacama, komercijalnim kvartovima, teatarskim četvrtima i kafeima po ćoškovima. Sve je organizovano po sektorima – ako hoćete da idete u pozorište, idete u pozorišni sektor (sever ili jug); ako vam treba hotel – idete u hotelski sektor (sever ili jug). Ona je živi testament tendencije čovečanstva da se zarad ostvarenja utopije distancira od ljudskog bića.

Pošto je stvorena od nule, bez limita i prirodnih granica, i izgrađena u centru zemlje kontinentalnih razmera, Brazilija naprosto nema ljudsku dimenziju, što samo pothranjuje njenu autoritarnu prirodu. Kilometarske esplanade vladinih zgrada, sjajne palate od belog mermera koje se uzdižu iznad sterilnih betonskih tržnih centara, nesrazmerni spomenici koji oivičavaju horizont, šire se duž ogromnog platoa sa uvek prisutnim nebom u pozadini, sve su to posledice bezgranične ambicije i odsustva odmerenosti.

2. Oblikovanje Pilot Plana

Arhitektonska rešenja zamišljena su zbog monumentalnosti i estetskog  ugođaja, ali u mnogim slučajevima nedostaje im praktična dimenzija, kao što su adekvatna ventilacija i termalna izolacija. Iz istog razloga izvorno staklene fasade morale su da budu naružene stotinama rashladnih uređaja (erkondišna). „Futuristička“ katedrala  koju je projektovao Nimajer, a inženjerski „sklopio“ Žoakim Kardoso, nesumnjivo je jedna od najlepših, ako ne i najlepša građevina u Braziliji. Njen paradoks je što joj idejni tvorac zakleti ateista, čovek koji se do svoje smrti  izjašnjavao kao komunista.

Zdanja u gradu gledana iz vazduha imaju elemente koji se ponavljaju na svakoj od njih, što arhitekturi Brazilije daje jedinstvo forme. Scenski je pak Braziliju oblikovao još jedan čuveni brazilski arhitekta Roberto Burle Marks. Prema nekim izvorima ukupna gradnja je koštala oko 19,5 milijardi dolara, po današnjem kursu, mada drugi tvrde kako tačni troškovi nikada nisu niti mogu biti utvrđeni.

Brazilija je poseban grad. U neizrečenoj odbrani grada, Oskar Nimajer kaže kako Brazilija nekome može da se sviđa ili ne sviđa, ali da niko ne može da kaže kako je video nešto nalik njoj. To je grad u potpunoj harmoniji sa prirodom, stambene jedinice su razdvojene dobro održavanim, bujnim parkovima, jezero Paranoa, stvoreno ljudskom rukom, pruža zadivljujući pogled iz većine delova grada, a nebo, koje je po Lusiju Košti brazilski okean, je sveprisutno i oduzima dah.

Montagem_Brasília

3. Implementacija Koštinog plana

Tokom 1957. hiljade radnika, kandangosa, iz svih delova Brazila sjatili su se na gradilišta. Grad je morao da bude završen do kraja Kubičekovog, po tadašnjem ustavu, jedinog predsedničkog mandata. U roku od nekoliko meseci Nimajer je projektovao veliki broj stambenih, komercijalnih i vladinih zgrada. Nekoliko aviona „boing“ je iznajmljeno da na gradilišta dopremaju cement, pesak i ostale materijale. Kandangosi su radili 24 časa dnevno, dok za 41 mesec Brazilija nije sagrađena. Prašina se još slegala kada je za proslavu brazilskog pokreta za nezavisnost Zavera iz Minasa 1789, predsednik Kubiček svečano otvorio Braziliju.

Sa druge strane kada je trebalo da se počne sa implementacijom, shvaćeno je da je plan težak za adaptiranje i prilagođavanje uslovima, a da pri tome i na kraju zadrži svoju skeletnu formu. Kada je shvaćeno da razlike u potrebama i planu postaju nepodnošljive došli su do prostog rešenja. Ostaviti planirani prostor na jednu stranu, a pokušati da se nadje rešenje negde drugde kroz satelitske gradove i bespravna naselja.

4. Razočarenje

Brazilija, koju je arhitekta Košta zamislio kao “prestonicu autoputeva i oblakodera”, trebalo je da ima 600.000 žitelja. Sada tu živi više od 2,5 miliona ljudi. U početku su Braziliju naseljavali ljudi koji su zavisili od državne službe. No tokom godina je grad postajao sve veći. “Niko nije predvideo rast satelitskih područja oko grada,” primetio je Magaljaeš.

Arhitekta Nimajer  osećao se izneveren. Prenapučenost i svesrdno prihvatanje potrošačkog društva u Braziliji, veliki jaz između dobro plaćene elite državnih službenika i radnika iz sektora usluga koji se o njima brinu, potkopali su nade koje je  Nimajer imao za Braziliju. “Brazilija se mnogo promenila u odnosu na dobro osmišljeni koncept”, kazao je Nimajer.

4. UTICAJI

Politički uticaji

Prisustvo snažnih vođa, koji imaju strast i posvećenost, presudno je za pokretanje inovativnosti, obezbeđivanje njene političke legitimnosti i pokrića. Liderstvo može da dođe od strane politike (političari, aktivisti i ekspertske organizacije), administracije (javni služebnici), lokalnih ili regionalnih vlasti, biznisa… Lideri grada koji su otvoreni za inovativnost igraju presudnu ulogu u podržavanju i održavanju društvene kreativnosti i inovacije. Prisustvo i podrška takvih lidera pomaže proces uvođenja osobe sa strane, koja stimuliše inovacije. Lideri koji pozdravljaju input iz više sektora, profesija i disciplina mogu utirati put produktivnom odnosu. Zadobijanje podrške političkih vođa je presudno kako bi ljudi sa strane imali legitimitet.

Vojni uticaj

Brazilija je postala glavni grad 1960, ali je Rio ostao de fakto centar vlasti narednih deset godina. Vladini službenici i strane diplomate nisu bili voljni da se presele iz glamuroznog Rio de Žaneira u slabo nastanjeni region, 1.000 km od bilo kakve plaže.
Ironično, ali do selidbe u Braziliju došlo je nakon što je vojna hunta preuzela vlast posle državnog udara 1964. Šef države general Emilio Medići, na vlasti od 1969. do 1974, povećao je plate i dao druge podsticaje javnim službenicima, a stranim ambasadama poručio da se presele ili će izgubiti akreditaciju.
Klaudio de Magaljaeš, predavač planiranja i urbane regeneracije na univerzitetskom koledžu Londona, kaže da je lokacija Brazilije odgovarala desničarskoj vojnoj vlasti. Po njemu, jedna od karakteristika svake nove prestonice je da može da izdvoji vladu od pritisaka i uticaja velikog grada.

Urbani uticaji 

To je neosporno da je projekat imao znatan uticaj na urbanu strukturu, kao što je bila glavna urbana intervencija koja uklanja veliki broj nehigijenskih naselja u cilju da se stvori novi grad. Uticaji su bili pozitivni, zbog poboljšanja životnih uslova stanovništva.

Mnogi trenutni trtetmani urbane nemaštine kako u, tako i van Sjedinjenih država kao i ruralne zajednice u kolonijalnim i polukolonijalnim državama, baziraju se na internim karakteristikama individualnog socijalnog izolovanja, bilo da su to individualne, ruralne zajednice, porodice, susedstva ili segmenta susedstva.

Socijalni uticaji

Svi entiteti koji su subjekat rasprava u socijalnim naukama su ultimativno izvdedeni iz obzervacije i snimanja ponašanja, verbalnog i neverbalnog, emitovanog usled industrijalizacije u lokalnim okruženjima, i ispitivanja lokalnog društvenog sistema (zajednica i drugih) su bili i bez sumnje će nastaviti da budu glavni izvor shvatanja ljudskog društvenog ponašanja, u ovoj istorijskoj epohi bez objašnjenja siromaštva i nerazvijenosti. Mogu se izvesti isključivo iz istraživanja koja nisu uspela da postanu sastavni deo generalnog nacionalnog i globalnog sistema. U urbanom okruženju, urbani socijalni sistem u celini se mora uzeti u obzir.

Nije neuobičajno da Braziliju spominju i kao autoritaran, skoro fašistički grad, jer nameće način života koji je duboko  nekompatibilan sa iskustvom i kompleksnošću društva. Odsustvo uličnih uglova, osnovne referentne tačke urbanih sredina, jedan je od uobičajenih izvora štosova o iskustvu življenja u Braziliji. (“Posao je odličan, odlično je plaćen, ali ne mogu da ga prihvatim…“ „Pa, zašto?“ „Ne mogu da živim u gradu bez ćoškova!“)

Postojao je značajan napredak u socijalnim pokazateljima, posebno u zdravstvu, obrazovanju i u stambenom sektoru u celini. Zdravstveni uslovi poboljšani zbog vodovoda i kanalizacije, kao i pad stope nepismenosti kao posledica povećanog pristupa školstvu. Socijalni uslovi su poboljšani.

Uticaji projekta

Prvi vidljivi uticaj projekta je ukupno urbano poboljšanje uslova života u gradu. Ljudi koji su nekada živeli u raspadnutim, rizičnim područjima, danas bespravno žive u planiranom gradu punom javnih objekata i usluga. Grad ima znatno veći broj javnih škola, tu su i privatne škole, obdaništa i javne biblioteke. Grad nudi prostor za rekreativne aktivnosti i promociju kulturnih i obrazovnih dešavanja.

Do danas Brazilija važi kao referenca u svetu za urbano planiranje. Brazilija je takođe svetska referenca za modernu arhitekturu što je očigledno u većini tamošnjih građevina zvaničnih institucija. Uz to, grad počinje da razvija vlastitu kulturu. Iz ovih razloga, Brazilija je jedini grad u svetu sagrađen u 20. veku koji je UNESCO uvrstio na listu svetske istorijske i kulturne baštine. “Poslednje svetsko čudo, koje je nadmašilo sva ostala”, rekao je slavni francuski istoričar Fernan Brudel.

ZAKLJUČAK

Izgrađena za nepune tri i po godine u obliku aviona koji, prema legendi označava uzlet države, prestonica Brazila postala je administrativni centar tek nakon što je vojna hunta 1964. preuzela vlast. Urbanistički ju je osmislio Lusio Košta, a arhitektonski ju je projektovao Oskar Nimajer. I jedan i drugi bili su predvodnici modernizma ili „internacionalnog stila“ u Brazilu i sledbenici švajcarskog arhitekte Le Korbizjea. Korbizje se zalagao za koncept kuće kao mašine za življenje, za gradove napravljene od nebodera i velikih parkova, za stambene blokove na „pilotisima“ sa modularnim strukturama, trakastim prozorima i funkcionalnim osnovicama. Košta i Nimajer nisu samo stvarali grad, već su zamišljali i samo ljudsko biće koje će tu živeti, raditi, proizvoditi, stvarati i napredovati. Zbog svega toga, živeti u Braziliji znači živeti u korbizjeovskom snu.

Još je rano da bi se znalo da li je Brazilija uspeh ili promašaj. Uostalom, to i nije toliko značajno. Njeno stvaranje je značajno doprinelo razvoju srednje-zapadnog Brazila, koji na drugi način nije (i ne bi bio) dotaknut zbog geografske šeme brazilskog kolonijalnog procesa. Iz godine u godinu kvalitet života se takođe približava onom u konvencionalnim gradovima. Međutim, Brazilija ostaje grad ekstrema, prema kome je nemoguće biti ravnodušan, jer prosto traži jaku reakciju.

brasilia_panorama_1 Ponte-Jk-Brasilia-df-4 ISS026-E-16368_lrg Palacio_do_Planalto Brasilia palaciodaalvorada-BRASILIA

Autori: Stepan Jevtic, Jelena Jakovljevic

Advertisements

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se / Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se / Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se / Promeni )

Google+ photo

Komentarišet koristeći svoj Google+ nalog. Odjavite se / Promeni )

Povezivanje sa %s